Effectief rekenonderwijs in de middenbouw

  • Trainer Marjolein Berkhout
  • Deelnemers Max 16 (min 6)

In iedere groep zit wel een zwakke rekenaar. Jij als leerkracht doet je uiterste best om ook deze zwakke rekenaar goed te ondersteunen, terwijl je ook de rest van de klas op niveau bedient. Veel (ernstige) rekenproblemen zijn te voorkomen als je effectief rekenonderwijs kunt geven. 

In deze cursus (specifiek voor de groepen 3,4 en 5) leer je hoe je zicht krijgt op de onderwijsbehoeften van je leerlingen tijdens de rekenles en hoe je het rekenonderwijs dan afstemt op deze onderwijsbehoeften van je leerlingen.

Programma 

We gebruiken het landelijk protocol Ernstige Rekenproblemen en Dyscalculie (ERWD) als leidraad. We nemen de onderwijsbehoeften van de leerlingen met een rekenachterstand als uitgangspunt en kijken wat deze leerlingen van ons als leerkracht nodig hebben. Dit verspreiden we over 3 bijeenkomsten van 2 uur. 

Bijeenkomst 1: Voorkomen van rekenproblemen 

Bijeenkomst 2: Signaleren van rekenproblemen  

Bijeenkomst 3: Omgaan met verschillen 

 

Je krijgt in dit drieluik antwoord op onderstaande vragen: 

  • Hoe werk je (preventief) aan een stevige rekenbasis voor alle leerlingen? (aandacht voor didactiek en monitoring tijdens de instructie) 
  • Hoe voorkom je dat leerlingen voor wie de rekenstof pittig is, niet uitvallen? 
  • Wat te doen als bepaalde onderdelen uit de leerstof nog niet goed beheerst worden? 
  • Wanneer maak je keuzes in het leerstofaanbod voor deze leerlingen? 
  • Hoe kom je erachter wat de onderwijsbehoeften zijn? 
  • Hoe speel je in op de onderwijsbehoeften? 
  • Waarom en wanneer zet je de vertaalcirkel in? 
  • Hoe geef ik de vertaalcirkel in de les krachtig vorm? 
  • Op welke manier stel ik goede reflectievragen aan de leerlingen? 

 

Resultaat 

  • Je kunt een effectieve rekenles geven waarin ook de zwakkere rekenaars profiteren. 
  • Je kunt tijdens de les zicht krijgen op leerlingen die rekenen lastig vinden. 
  • Je kunt in de les tegemoet komen aan de onderwijsbehoeften van leerlingen met rekenproblemen.  
  • Je kunt keuzes maken voor zwakke rekenaars in de middenbouw. 
  • Je kunt de vertaalcirkel inzetten en reflectievragen stellen. 

 

Tijdsinvestering 

3 bijeenkomsten van 2  uur 

 

Doelgroep 

Leraren en onderwijsondersteuners groep 3,4 en 5 

Bronnen 

Protocol ERWD: www.erwd.nl 

Een handzaam boek over de modellen uit het protocol ERWD: Leren rekenen, werken met de modellen uit het protocol ERWD: https://erwd.nl/leren-rekenen.

Vertaalcirkel: https://erwd.nl/leren-rekenen/hoofdstuk-2/artikelen  

Workshop hoogbegaafd en dubbel bijzonder

Is dit begaafdheid? Is het autisme? Is het ADHD? Wat ís er toch aan de hand?

Soms heb je in het onderwijs te maken met een kind met een combinatie van eigenschappen waar je je geen raad mee weet. Ze haalt torenhoge Cito-scores, maar als je spontaan een extra gymles gaat doen verdwijnt ze onder de tafel. Of hij zegt slimme dingen en wil alles weten over het heelal, maar kan de juiste bladzijde in zijn rekenboek niet vinden. Vriendjes maken…? Dat lúkt gewoon niet. Zij probeert het wel, maar ze zegt de verkeerde dingen. En hij is zó verongelijkt als zijn spel niet gespeeld wordt, dat de anderen hem niet eens meer vragen -en hij wil maar niet meepraten over voetbal.

Herken je dit? Misschien voel je je machteloos en misschien ben je dat gedoe en zoeken naar oplossingen voor het kind wel een beetje zat. Altijd maar “beter weten”, niet meedoen met instructies en extra werk weigeren… Wat móét je ermee?

Mogelijk heb je te maken met een dubbel bijzonder kind. En dan is inderdaad een andere aanpak nodig. Of misschien spelen er aspecten van hoogbegaafdheid waar je nog geen rekening mee hebt gehouden en is het nodig om dit beter te begrijpen.

Wat moet je weten over deze kinderen en hoe kun je ook hen goed onderwijs bieden? Met deze workshop hopen we je daar handvatten voor te geven.

Van de deelnemers wordt verwacht dat ze al een al enige basiskennis hebben van meer- en hoogbegaafde kinderen of deelgenomen hebben aan de workshop Begaafd Onderwijs.

Werkwijze Unita

Deze bijeenkomst is speciaal voor nieuwe directeuren, ib’ers en tb’ers die in het samenwerkingsverband (komen te) werken. We vinden het fijn om kennis te maken en nemen je graag mee in de werkwijze van Unita en de ontwikkelingen die ons staan te wachten.

Wat mag je van deze bijeenkomst verwachten?

  • kennismaking
  • de visie van Unita
  • het ondersteuningsmodel van Unita
  • basisondersteuning en extra ondersteuning
  • onze MDO werkwijze en Handelingsgericht werken (HGW)
  • Tommy, aanvragen van ondersteuning bij Unita (er is een aparte online knoppencursus in september en januari)
  • samenwerken met ouders
  • arrangementen binnen Unita
  • professionaliseringsplatform Gameeleon

Na deze bijeenkomst ben je helemaal op de hoogte!

Wat is Unita? Voor leerkrachten

Uitleg hoe Unita werkt en wat mogelijk is binnen passend onderwijs in de regio; kennisdeling met leerkrachten van verschillende scholen.

Deze curus is momenteel niet ingepland!

Interesse

Als je dat zou willen, heb je de mogelijkheid om jouw interesse in deze cursus te tonen.

Tommy knoppencursus en vragenuurtje

Om je als nieuwe gebruiker op weg te helpen organiseren we dit schooljaar nog verschillende online sessies waarin we uitleg geven over TOMMY. In deze online knoppencursus nemen we je kort mee in het gebruik van dit programma om een leerlingdossier op te stellen om een hulpvraag in te dienen bij Unita. Je kunt tijdens deze sessie ook vragen stellen.

Sinds schooljaar 2025-2026 werken we met Tommy. De geluiden zijn positief. Natuurlijk komen we ook nog hick-ups tegen die we zo goed en zo snel mogelijk proberen op te pakken. Zo nemen we in september 2026 TOMMY 2.0 in gebruik.

Let op, het gaat hier om online trainingen. 

 

 

OPP in het VO: van verplicht nummer naar waardevol hulpmiddel

OPP in het VO: van “papieren tijger” naar handig document

In het onderwijs hebben we te maken met ‘papieren tijgers’ in de vorm van handelingsplannen, groepsplannen, ontwikkelingsperspectiefplannen e.d.  In deze workshop gaan we praktisch aan de slag om ervoor te zorgen dat deze documenten ons en de leerlingen iets opleveren. We besteden aandacht aan het formuleren van doelen en het stellen van bijpassende onderwijsbehoeften, waarbij de praktische ervaringen van onderwijsprofessionals in de klas gebruikt worden om hier een zinvol document van te maken. 

Moeiteloos Motiveren

Je kent ’t vast wel: Het gevoel dat je advies niet of nauwelijks aankomt bij een ouder of leerling. Je belandt in een oeverloze discussie of praat tegen een muur… En tóch wil je graag je boodschap overbrengen!

Aanpak

Tijdens de training ‘Moeiteloos Motiveren’ leer je een aantal basisprincipes van motiverende gespreksvoering en oefen je met eigen praktijksituaties. Door te experimenteren met een trainingsacteur krijgen we samen inzicht in ‘wat werkt’ en ‘waar kansen liggen’.

Je leert hoe je:

  • aansluit bij de leerling/ouder, zonder regie te verliezen
  • motiverende vragen kunt stellen, in plaats van te sturen of adviseren
  • weerstand ombuigt richting eigen oplossingen
  • leerlingen/ouders gidst richting gedragsverandering

Je hoeft je niet voor te bereiden voor deze training, hooguit na te denken over wat jij lastig gedrag vindt in 1-op-1 gesprekken. Elk gedrag kan besteld worden bij de acteur! We werken met wat er in het moment ontstaat.

Voor wie?

Deze training is bedoeld voor professionals in het PO of VO die meer grip willen krijgen in hun 1-op-1 gesprekken.

Resultaat:

Na afloop weet je hoe je je kunt motiveren naar gedragsverandering en beschik je over direct toepasbare gespreksvaardigheden.

De jongenscode

Jongens presteren slechter dan meiden in het onderwijs in binnen- en buitenland. Wat zijn de oorzaken? Jongens blijken in al die decennia niet veranderd te zijn, de maatschappij en het onderwijs wel. Kennen wij als onderwijsprofessionals de jongenscode nog wel?

In deze training krijg je inzicht in jongensgedrag zoals hun leergedrag, externaliserend en agressief gedrag, groepsgedrag, luiheid, het sensatie zoeken en (gebrek aan) impulscontrole. Je leert hoe je om kunt gaan met dit gedrag. Daarnaast leer je hoe je jouw onderwijs jongensproof kunt maken. In jouw onderwijspraktijk ga je hiermee aan de slag en gaan we in op successen, kansen en uitdagingen.

Doelen van de training:

Je hebt inzicht gekregen in jongensgedrag en de invloed van de omgeving op jongens.

Je hebt inzicht gekregen hoe je effectiever met jongens kunt werken in het ontwerpen van onderwijs, relatie en communicatie.

Je kunt je onderwijs beter afstemmen op de leerbehoeften van jongens.

Sterke rekenaars

Sterke rekenaars worden wel ‘instructie-onafhankelijke rekenaars’ genoemd. Vaak brengen ze een deel van de rekenles buiten het lokaal door met verrijkingsmateriaal, wat zonder instructie tot demotivatie en onderpresteren kan leiden. “Er is wel verrijkingsmateriaal, maar het lukt niet om dat zelfstandig te maken”. Sterke rekenaars hebben ook instructie nodig om complexe opdrachten daarna zelf te kunnen maken.

In deze workshop gaan we in op het signaleren van sterke rekenaars. Wie zijn ze? Wat hebben ze nodig? En vooral: hoe bied je verdieping, uitdaging en verrijking, zonder extra werkdruk of lesverstoring?

Je krijgt inzicht in signalen, kenmerken en valkuilen, én je ontdekt hoe je je rekenonderwijs zo vormgeeft dat ook deze leerlingen tot hun recht komen. We gaan ook praktisch aan de slag. Je leert hoe je een lesdoel kunt pimpen naar een plus lesdoel en hoe je een rijke rekenvraag kunt ontwerpen die tijdens een instructie les kan worden toegevoegd.

 

Na deze workshop heb je antwoord gekregen op de vragen:

  • Welke typen sterke rekenaars zijn er?
  • Hoe herken ik de typen sterke rekenaar?
  • Wat kan ik inzetten om tegemoet te komen aan hun onderwijsbehoeften?

Tijdsinvestering

1 bijeenkomst van 2 uur: 10 februari 2026 15.30 – 17.30

Doelgroep

Leerkrachten groep 3-8

Bronnen:

Sterke rekenaars in het basisonderwijs. (2025) Suzanne Sjoers

Website Sterke rekenaars.nl, Suzanne Sjoers

Rijke rekenvragen in een notendop. (2022) Anneke Noteboom, Kimberley Pijnenburg en Maaike Verschuren

Creatief denken als ingang naar zelfsturing

Creatief denken is niet alleen een doel op zich, maar ook een ingang tot bewust leren denken en beginnende zelfsturing. Creatief denken helpt kinderen om flexibel, onderzoekend en vanuit mogelijkheden te leren denken.